10
Creatief denken in het onderwijs bevorderen. Edward de Bono in zijn boek: idee-creativiteit moet meer aandacht krijgen op scholen.
Categorie 
De denkmethoden die in het onderwijs worden onderwezen zijn uitstekend, maar niet voldoende. Dat is de mening van de creativiteitsgoeroe Edward de Bono. In zijn boek ‘Creatief Denken. Slimme technieken om problemen op te lossen’ beschrijft hij de ontwikkeling van ons denken, legt uit hoe ons brein werkt en reikt vervolgens eenvoudige, praktische en effectieve technieken aan om creatief te denken. In hoofdstuk 18 gaat hij in op creativiteit in het onderwijs. Dit blog-artikel is grotendeels gebaseerd op fragmenten uit dat hoofdstuk.
De Bono betoogt dat onze huidige denkwijzen uitstekend voldoen op bepaalde terreinen, terwijl ze op andere terreinen ontoereikend en zelfs nutteloos zijn. Door in Frankrijk harder en nadrukkelijker foutloos Engels te spreken, wordt je niet beter begrepen. Door te volharden in traditioneel denken, wordt dit denken niet adequater. Volgens De Bono hebben we andere denkmethoden nodig.
Edward de Bono propageert creatief denken, ontwerpgericht denken en perceptueel denken in het reguliere onderwijs te integreren. Hij constateert dat we vanuit ons huidige traditionele denken dingen bekritiseren – aantonen dat het slecht is – zonder veranderingen voor te stellen. Het is veel moeilijker om te erkennen dat iets uitstekend is en tegelijkertijd toch aan te dringen op verandering, omdat iets niet toereikend is.
Mensen blijven volharden in de overtuiging dat informatie genoeg is. Overheden hebben denktanks die informatie verzamelen en analyseren. Men gaat ervan uit dat dit nieuwe ideeën oplevert. Maar het is niet genoeg om informatie te analyseren, want de informatie kan worden waargenomen via oude concepten. Het is echt nodig dat we ons formeel en doelbewust inspannen om nieuwe ideeën te creëren. Het is niet zo dat nieuwe ideeën zich gewoon mettertijd ontwikkelen. We moeten ze creëren.
De taal maakt geen onderscheid tussen idee-creativiteit en artistieke creativiteit. Scholen beweren dat ze veel doen aan creativiteit, maar dit gebeurt in de vorm van muziek, dans, zang schilderen en theateruitvoering. Dat is uitstekend, maar niet toereikend, want ze doen niets aan ideecreativiteit. Ik zie idee-creativiteit meer als een vaardigheid dan als een talent. Iedereen kan deze vaardigheid leren beheersen, oefenen en toepassen. Net als bij alle andere vaardigheden – tennis, skiën en koken – zijn sommige mensen bedrevener dan andere. Iedereen kan echter een bruikbaar niveau halen in deze vaardigheid. Idee-creativiteit kan even formeel worden onderwezen en gebruikt als wiskunde.
Brainstormen is een bekende uit de reclame sector afkomstige vorm van idee-creativiteit. Brainstormen is wel waardevol, maar is tegelijk een heel zwak proces vergeleken met enkele formele instrumenten van lateraal denken. Het is niet genoeg om de beletselen weg te nemen en het oordeel op te schorten. Het traditionele proces van brainstormen wekt soms de indruk van een waterstraal van – soms idiote – ideeën laten spuiten, in de hoop dat er één een nuttig doel treft. Er zijn meer doelbewuste processen nodig om creativiteit actief te stimuleren en te verbeteren.
Peuters en kleuters
Voor peuters en kleuters is tekenen het ideale medium voor creativiteit. Een kind kan in tekeningen concepten uitleggen die het onmogelijk in woorden kan vatten. Ik heb heel jonge kinderen complexe terugkoppelingssystemen zien tekenen. In tekeningen kun je zien wat er gebeurt en vragen stellen. ‘Hoe gebeurt dit?’ Dan wijs je gewoon naar een deel van de tekening.
De ontwerpen van kinderen bevatten veel concepten. Soms worden deze simpel en primitief uitgevoerd. Tekenen is een krachtige manier om te zorgen dat kinderen creatief, constructief en ontwerpgericht bezig zijn. Bedenk dat het hierbij niet gaat om de gebruikelijke ‘artistieke’ tekeningen van buitenhuisjes met stokrozen of andere bloemen. Het zijn functionele tekeningen om een proces of handeling aan te geven. We kunnen kinderen ook laten werken met het kader van de zes denkende hoofddeksels (6 denkhoeden). Vanaf ongeveer vier jaar kunnen ze daarmee omgaan.
Primair onderwijs
Les in mijn denken heeft een zeer krachtig effect: volgens de Atkey-organisatie 30 tot 100 procent verbetering in elk ander vak. Het is zeer belangrijk dat denken wordt onderwezen als apart vak dat ‘denken’ wordt genoemd. Jongeren die niet goed zijn in academische vakken blijken vaak heel goed te kunnen denken. En dat is een grote opsteker voor hun zelfvertrouwen en vaak een verrassing voor de docenten.
Denken wordt voornamelijk onderwezen in de vorm van CoRT-lessen (Cognitive Research Trust). Deze gaan voornamelijk over perceptueel denken en veranderingen in perceptie. Perceptie, een belangrijk element van denken, wordt in traditionele lesprogramma’s veronachtzaamd.
Projecten op basischolen kunnen constructief, creatief en ontwerpgericht denken omvatten. Met kranten, schaar en lijm kun je allerlei projecten uitvoeren. Ik heb kinderen ooit de odracht gegeven een zo hoog mogelijke toren te bouwen van één krantenpagina. de toren moest stevig zijn, en zelfstandig kunnen staan. Er werden verschillende ontwerpconcepten gebruikt.
Voortgezet onderwijs
In het onderwijs wordt bijna alles benaderd vanuit kennis en analyse. Dit zijn cruciale en zeer nuttige aspecten van het onderwijs, maar de creatieve, constructieve en ontwerpgerichte aspecten zijn ook heel nuttig, en die worden schromelijk verwaarloosd. Zonder al te veel moeitew kan er in kennisvakken (bijvoorbeeld geschiedenis) worden gesnoeid om iets meer tijd te besteden aan denkvaardigheid. De tekenprojecten die ik noemde kunnen ook op middelbare scholen worden gebruikt. De CoRT -denklessen worden ook veel gebruikt op middelbare scholen. Deze bieden instrumenten en kaders om de perceptie te verbeteren. Logica zonder perceptie is erger dan nutteloos: het is gevaarlijk.
Hobby’s zijn nuttig, maar slechts enkele hobby’s stimuleren tot creatief denken en ontwerpgericht denken. Voor kinderen en jongeren is het belangrijk om iets te presteren. Vaak komen ze in de criminaliteit terecht omdat ze alleen daar het gevoel hebben op korte termijn iets te kunnen presteren. Het is hard nodig dat we andere terreinen bieden waarop kinderen en jongeren zich constructief kunnen ontwikkelen.
Hoger onderwijs
Universiteiten zijn achterhaald. Oorspronkelijk waren ze bedoeld om de kennis en wijsheid van het verleden bij de studenten van nu te brengen. In het digitale tijdperk kun je ook zonder universiteit beschikken over alle kennis die je nodig hebt. Universiteiten moeten dus vaardigheden onderrichten:Informatievaardigheden: hoe je informatie verkrijgt en beoordeelt
- Denkvaardigheden: creatief, ontwerpgericht, constructief en perceptueel denken (niet alleen analyse en logica)
- Contactuele vaardigheden: hoeje omgaat met mensen en leiding geeft aan mensen
- Operationele vaardigheden: projecten ontwerpen en uitvoeren
Ik zou nog meer vaardigheden kunnen toevoegen aan deze lijst. Universiteiten zouden meer betrokken moeten zijn bij de samenleving, bijvoorbeeld door forums te organiseren om te discussiëren over bepaalde problemen. Ze zouden ook creatieve benaderingen voor allerlei sociale kwesties kunnen organiseren. Het is voor universiteiten niet langer voldoende om een gesloten kennisenclave te zijn.
KLIK HIER VOOR MEER INFO OVER HET BOEK ‘CREATIEF DENKEN’
4
Spreuken over bevrijding en citaten over bevrijden. Spreekwoorden, quotes, aforismen en oneliners naar aanleiding van bevrijdingsdag op 5 mei.
De muziek dient tot verstrooiing tot opvoeding, tot aansporing van geest en hart en tot de bevrijding der ziel van de hartstochten.
Aristoteles
Schilderen wat ik ervaar en vertalen wat ik voel is als een grote bevrijding. Maar het is ook werk, zelfonderzoek, bewustzijn, kritiek en ploeteren.
Balthus
Gij zijt mij een verberging, Gij bewaart mij voor benauwdheid, Gij omringt mij met jubelzangen van bevrijding.
Bijbel, Psalm 32:7
De waarheid zal jullie bevrijden (Veritas vos liberabit)
Bijbel, Johannes 8:32
De schepping zal bevrijd worden van de dienstbaarheid aan de vergankelijkheid tot de vrijheid van de heerlijkheid van de kinderen van God.
Bijbel, Romeinen 8:21
Ik heb er altijd naar gestreefd de stem te verheffen voor de hoop op een wereld waarin haat plaats maakt voor respect en onderdrukking voor bevrijding.
Theodore Bikel
Vooroordelen die ontstaan zijn uit de rede zijn de slechtste vooroordelen, want de rede is het enoge instrument voor de bevrijding van vooroordelen.
Allan Bloom
Zichzelf vrij maken van woorden is bevrijding.
Bodhidharma
Ik heb alles achtergelaten, door de vernietiging van al mijn begeerten heb ik bevrijding bereikt.
Boeddha
Zoals de machtige oceaan één smaak heeft, de smaak van zout, zo heeft mijn leer ook één smaak: de smaak van bevrijding.
Boeddha
Je bereikt de grote bevrijding niet door discipline alleen, niet door het naleven van je geloften en je moreel te gedragen, niet uitsluitend door te leren, op te gaan in samadhi en ook niet door in afzondering te leven.
Boeddha, Dhammapada 19:271
Laat het verleden achter je, vergeet de toekomst en geef het heden op. Heb je zo je gemoed bevrijd van elke gewoonte, ga dan naar de verre oever van het bestaan en doorbreek de cyclus van geboorte en dood.
Boeddha, Dhammapada 23:348
Wraak lokt alleen maar geweld uit, geen helderheid en werkelijke vrede. Ik denk dat bevrijding van binnenuit moet komen.
Sandra Cisneros
De werkelijke waarde van een mens kan worden gevonden in de mate waarin hij bevrijding van zijn eigenbelang heeft bereikt.
Albert Einstein
Bij bevrijding gaat het erom dat je naar buiten treedt, je leven herstructureert en zelf handelt.
Jane Fonda
Als je de sleutel naar bevrijding zoekt, is er slecht nieuws en goed nieuws. Het slechte nieuws is: er is helemaal geen sleutel tot bevrijding. Het goede nieuws is:
de deur staat altijd open.
Jan Kersschot
Ik ben voorstander van de bevrijding van alle mensen, niet alleen van de zwarte mensen, de vrouwelijke mensen en de homoseksuele mensen.
Richard Pryor
Hoewel het derde inwijdingsstelsel altijd heeft bestaan sedert de openbaring van Jezus Christus, heeft slechts een betrekkelijk zeer kleine exclusieve schaar van kandidaten het onuitsprekelijke geluk mogen smaken door dit stelsel te worden bevrijd.
Jan van Rijckenborgh
In een belangrijk opzicht stemmen alle mystiek en esoterisch strevende mensen met elkaar overeen: allen zoeken zij geestelijke en structurele bevrijding. De methoden mogen zeer verschillend zijn, of zelfs tegengesteld, de neiging, de drang, het zoeken, ze zijn volkomen gelijk.
Jan van Rijckenborgh
De kunstenaar produceert voor de bevrijding van zijn ziel. Het is zijn natuur om te creëren, zoals het de natuur van water is om van de berg af te stromen.
Somerset Maugham
Wanneer we bevrijd zijn van onze angst, worden ook anderen door onze aanwezigheid automatisch van angst bevrijd.
Marianne Williamson
Een meester vroeg: ‘Wie houdt je tegen?’ De leerling antwoordde: ‘Niemand.’ Toen zei de meester ‘Waarom zoek je dan bevrijding?’
Zen-mondo
KLIK HIER VOOR KLASSIEKE TEKST OVER BEVRIJDING: ASHTAVAKRA’S ZANG
4
Spreuken over dood en citaten over sterven. Spreekwoorden, quotes, aforismen en oneliners naar aanleiding van dodenherdenking op 4 mei.
Wie sterft voor hij sterft, sterft niet wanneer hij sterft.
Anoniem
De dood is een adembenemende gebeurtenis.
Gay van den Berghe
Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u, indien iemand mijn woord bewaard heeft, hij zal de dood in eeuwigheid niet aanschouwen.
Bijbel, Johanns 8:51
Scheiden is vaak een weinig sterven, maar blijven is vaak voorgoed insluimeren.
Jean de Boisson
Wie de dood vreest, verliest zelfs ‘t leven dat hij heeft.
Cato
Wij kennen het leven niet. Hoe kunnen wij dan de dood kennen?
Confucius
In ieder afscheid is een beeld van de dood.
George Eliot
De dood gaat ons niet aan. Zolang wij er zijn, is de dood er niet; en wanneer de dood er is, zijn wij er niet.
Epicurus
Laat de doden met rust- zelfs als ze nog in leven zijn.
Fliegende Blätter
De dood verrast de wijze niet: hij is altijd gereed voor het vertrek.
Jean de la Fontaine
Bang zijn voor de dood is hetzelfde als bang zijn om een oud en versleten kleed weg te gooien.
Mahatma Gandhi
Het is van oudsher een gewoonte van theologen om de levenden te slaan met de botten van de doden.
Robert Green Ingersoll
Het leven is een ziekte, de wereld een hospitaal en de dood is onze arts.
Heinrich Heine
Je hoeft alleen maar innerlijk dood te gaan, dan is alles gemakkelijk.
Ernest Hemingway
De vergelijking van het leven is eerst op te lossen, wanneer de dood opgehouden heeft een onbekende grootheid erin te zijn.
Ernst Hohenemser
De bleke dood klopt zonder onderscheid aan de hutten van de armen en de burchten van de koningen.
Horatius
Gedenk te sterven (Memento mori).
Latijnse zin
De ware dood is geen bron van verschrikking voor de gewone, verstandige, gevoelige mens. Levend dood zijn, dat is de grote nachtmerrie.
Henry Miller
Wie de mensen leert sterven, leert ze tevens leven.
Montaigne
Arm en rijk zijn voor de dood gelijk.
Nederlands spreekwoord
De dood heeft geen kalender.
Nederlands spreekwoord        Â
De een zijn dood is de ander zijn brood.
Nederlands spreekwoord
Men moet van het leven scheiden zoals Odysseus van Nausicaa afscheid nam: meer zegenend dan verliefd.
Friedrich Nietzsche
Er zijn patiënten die beter schijnen te worden uit angst voor de dood, om dan weer ziek te worden uit angst voor het leven.
F.A. Nolle
De werkelijke vraag is niet of er leven bestaat na de dood. De werkelijke vraag is of je levend bent voor de dood.
Osho
Doodgaan, mijn beste dokter, dat is het laatste wat ik zal doen!
Lord Palmerston
Wanneer je wilt dat men je op waarde schat, ga dan dood of op reis.
Perzisch spreekwoord
Uw erfgenamen zijn niet geïnteresseerd in wat u doet, maar in wat u nalaat.
Alexander Pola
Vrees niet het leven te verliezen, want de dood is slechts een verandering van woning.
Pythagoras
Zelfs de dood krijgen we niet voor niets, hij kost ons het leven.
Russisch spreekwoord
Het afnemen van alle krachten bij het toenemen van de ouderdom is stellig heel droevig, maar het is noodzakelijk: anders zou de dood te zwaar vallen.
Arthur Schopenhauer
De dood eist alles op. Sterven is een wet, geen straf.
Seneca
Het hele leven is nodig om te leren leven en te leren sterven.
Seneca
Velen hebben zich dood gegeten, maar wie matig is, leeft des te langer.
Jezus Sirach
Menigeen moet dood zijn, om levend voor ons te worden.
Peter Sirius
De vrije mens denkt over niets minder dan de dood. Zijn wijsheid is niet een denken over de dood, maar over het leven.
Spinoza
Doodgaan: er klopt iets niet.
Eric van der Steen
Een dokter kan soms de zeis van de dood afweren, maar hij heeft geen macht over het zand in de zandloper.
Mrs. Henry Thrale
De dood is een zwarte kameel die knielt voor ieders deur.
Turks spreekwoord
De waarheid beminnen betekent de leegte verdragen, en dus: de dood aanvaarden. De waarheid staat aan de kant van de dood.
Simone Weil
KAHLIL GIBRAN OVER DOOD, LEVEN EN STERVEN
SPREUKEN EN CITATEN OVER DE OPSTANDING
