Kinderen van tegenwoordig zijn op meerdere fronten anders dan kinderen van enkele decennia geleden. Ik denk dat het goed is om dat te beseffen. Daarom heb ik blog-artikelen gewijd aan hooggevoelige kinderen, nieuwetijds-kinderen en het omgaan met nieuwetijdskinderen (ook wel indigo-kinderen of sterrenkinderen genoemd). Tegelijkertijd besef ik de risico’s van het etiketteren van kinderen.

Nieuwetijdskinderen zijn in de eerste plaats kinderen. De moeilijkheden die kunnen voortvloeien uit het bestempelen van kinderen beschrijft Ed Nissink mooi in zijn boek in hoofdstuk 9 van zijn boek ‘Het is voor je eigen bestwil. Verborgen bedoelingen herkennen’. Hieronder volgt een fragment uit dat hoofdstuk met de veelzeggende titel ‘Het opvoeden van kleurstoffen. Geaccepteerde verklaringen voor ongewenst gedrag’.

Wij kregen vroeger een schop onder onze kont als we een grote mond hadden en leerden daarmee dat we niet zomaar alles konden doen of zeggen wat er in ons opkwam en dat we samenleven met andere mensen met wie we toch ook wat rekening dienen te houden. Maar dat was vroeger. Tegenwoordig heet een kind met een grote mond ‘lekker eigenwijs’ of nog erger ‘nieuwetijdskind’. Daar zakt mijn broek nu werkelijk van af! Ieder kind is toch een nieuwetijdskind? Of is er een speciaal soort ouder dat een ‘nieuwetijdskind’ verdient?

Natuurlijk verschillen kinderen van elkaar en de een heeft meer talent op een bepaald gebied en de ander weer op een volgend gebied, net als bij volwassenen. Ik ben ervan overtuigd dat we absoluut niet gelijk zijn aan elkaar en dat dat het leven nu juist zo leerzaam, prettig en interessant maakt. Maar om je kind een stempel op het hoofd te drukken, met alle verwachtingen en hoop van dien …

In mijn praktijk kwam een moeder met een kind. De moeder had mij gebeld omdat haar kind vaak ziek was, moeilijk sprak en veel problemen gaf op school. Haar kind was een ‘indigo-kind’ vertelde ze mij. Ik was bijzonder nieuwsgierig, want ik had bij mijn weten no nooit een indigo-kind gezien. Het jongetje dat met zijn moeder op onze afspraak kwam, was een doodnormaal joch. Een doodnormaal onuitstaanbaar joch, dat wel. Hij zat overal aan, onderbrak zijn moeder en mij continu en werd vervelender naarmate hij minder aandacht kreeg. De moeder vertelde (voor zover ze althans de kans kreeg) dat ze het moeilijk vond om haar zoon op te voeden omdat jij een indigo-kind was. Ik vroeg haar hoe ze dat wist en ze vertelde dat vrienden haar daarop attent gemaakt hadden; deze vrienden hadden zelf ook een indigo-kind.

Toen ik de moeder vroeg hoe ze er zelf over dacht, vertelde ze dat ze in het begin dacht dat ze iets fout deed in de opvoeding en dat haar zoon gewoon een moeilijk jongetje was. Maar haar vrienden verzekerden haar dat zoiets bij indigo-kinderen hoort en dat het weliswaar een moeilijke opdracht kan zijn om zo’n kind op te voeden, maar dat het tevens een bevestiging van je eigen ontwikkeling was als je een indigo-kind mocht begeleiden. Je moest ze volledig hun gang laten gaan, nergens in belemmeren en alles wat ze zeggen opschrijven en voor grote wijsheid aanvaarden.

‘Ik vind jou een stomme klootzak! gelde het jongetje op dat moment tegen mij. ‘Dat kan ik me heel goed voorstellen’, zei ik en wendde me weer tot de moeder. Ik vroeg haar hoe zij de toekomst met haar zoon zag en ze vertelde dat ze er in haar hart verschrikkelijk tegenop zag. Ook dat kon ik me heel goed voorstellen.

Intussen begon het jongetje naar een van de katten te schoppen (die lopen bij mij in de praktijk naar binnen wanneer de clienten daar geen bezwaar tegen hebben). Ik zei op scherpe toon: ‘Laat dat!’ Het jongetje begon te krijsen en aan zijn moeder te trekken. Ik vroeg of ze nog thee wilde en liet hen even alleen. Nog een kwartiertje negeerde ik het joch en toen kroop hij bij me op schoot. De moeder was stomverbaasd. ‘Dat doet-ie nooit’, zei ze. Ik vroeg haar of hij wel eens vaker op zo’n scherpe manier was terechtgewezen zoals ik dat even daarvoor had gedaan. ‘Nee’, zei ze, ‘iedereen weet dat het een indigo-kind is en dat ze hem moeten laten gaan.’

Door duidelijk een grens aan te geven en niet te reageren op de manipulatietechnieken van het jongetje, gaf ik hem aan dat er ook mensen waren die niet domweg op zijn spelletjes ingingen. Dat dwong waarschijnlijk respect af, en gaf misschien een gevoel van geborgenheid of veiligheid, waarna hij bij mij op schoot kwam. Wellicht was ik de eerste in jaren die hem wat duidelijkheid gaf. Ik vertelde de moeder dat ze haar zoon misschien een dienst zou bewijzen door hem te leren dat er grenzen waren en andere mensen met wie rekening gehouden kon worden. Als haar zoon straks in de twintig zou zijn, en niet op zijn werk zou verschijnen omdat hij zijn zin niet kreeg, zou hij wellicht worden ontslagen, indigo of niet… De moeder gaf aan het eens te willen proberen. Dat ze daarbij boze reacties kreeg van haar vrienden – omdat ik haar aanzette tot het beschadigen van een indigo-kind – was natuurlijk te verwachten.

Ik besef dat ik mij hiermee ongetwijfeld de verontwaardiging op de hals haal van een aantal mensen. Dat is een consequentie die ik aanvaard. Als schrijver vind ik het belangrijk om ongezouten te kunnen zeggen wat ik vind. Dat het mijn opvatting is – een mening – staat voor mij ook buiten kijf. De dag dat ik een indigo-kind als zodanig herken, ben ik om; dat beloof ik.

Wellicht is het interessanter om eens te kijken naar de reden waarom kinderen de laatste jaren zoveel stempels krijgen als hyperactief, kleurstofovergevoelig, ADHD gediagnosticeerd en dergelijke. Ik herinner mij een boottochtje met mijn zoon toen hij drie jaar oud was. Hij had er zin in, ik ook: geen vuiltje aan de lucht. Ik stapte de boot in met een lief kereltje, een grote grijns op zijn gezicht, zijn hand in de mijne: ik was een gelukkige pappa op dat moment. Na een minuut of vijf was dat afgelopen. Zodra de rondvaartboot was vertrokken zette mijn zoon een enorme keel op. Dat ging zo door en ik kon hem niet stil krijgen. Hier en daar zag ik mensen verstoord naar ons kijken (horen en zien verging ze) en ik kon ze geen ongelijk geven; een normaal gesprek was niet te voeren met dat geschreeuw.

Na zo’n drie kwartier meerde de boot weer af en werd mijn zoon stil. Ik had het idee dat alle passagiers diep gelukkig waren dat het tochtje was afgelopen; ik in elk geval wel. Op de kade sprak een vrouw die ook in de boot zat mij aan. ‘U hebt een spiritueel zeer gevoelig kind’, zei ze, ‘dit is een oud zieltje en die gaan altijd hun eigen gang.’ Daarna liep ze door. Het oude zieltje stond intussen alweer aan mijn hand te trekken omdat hij een ijsje wilde. Terwijl we naar huis reden, dacht ik erover na en merkte dat ik geneigd was de ‘verklaring’ van de vrouw te accepteren.

‘Oud zieltje’ en ‘spiritueel zeer gevoelig’ klinkt toch mooier dan ‘lastig kind’ of ‘verwend kreng’ . Het gaf me wat troost om een rationele verklaring te hebben voor het gedrag van mijn zoon, dat ik als lastig ervoer. Ik vergelijk dat met de opluchting die je bij sommige mensen ziet wanneer ze eindelijk een naam horen voor de pijn of kwaal die ze al een tijdje hebben. De prognoses lijken vaak minder belangrijk, als het maar een naam heeft. En als je daar even over doordenkt, is dat natuurlijk ook wel logisch: het is prettiger te weten dat de dokter in elk geval weet wat er aan de hand is, dan met een kwaal rond te lopen waarvan niemand weet wat het is. Wel vraag ik me af of de naam of verklaring niet erg veel wordt gebruikt als excuus om er niets aan te doen.

Ziekte, kwalen, pijn, ongewenst gedrag enzovoort zijn voor mij boodschappen. Signalen dat ik iets te leren heb. op het moment dat ik er een etiket op plak en er dan gerust over ben om er vervolgens niet meer naar om te kijken, is de leerervaring van dat moment weg. Erachter zou kunnen zitten dat de troost die ik ervoer, evenals de opluchting van de patiĂ«nt die de naam hoort van zijn ziekte, een soort geruststelling is: er zijn er dus meer die dat hebben! Gelukkig, misschien heb ik het toch niet fout gedaan …