Vlak nadat koning Herodes van de wijzen uit het Oosten hoort dat er een kind geboren is dat zal uitgroeien tot een leidsman, stelt hij alles in het werk om het pasgeboren koningskind te doden. Herodes  geeft het bevel om alle jongetjes in het land die jonger zijn dan twee jaar te doden. Dat staat tenminste in het evangelie van Matthéüs. Er zijn geen historische aanwijzingen dat deze beruchte kindermoord ook werkelijk heeft plaatsgevonden. Zou dat verhaal een symbolische betekenis kunnen hebben? In het Matthéüs evangelie staat onder andere:

Toen de wijzen weggetrokken waren, zie, een engel van de Heer verscheen in de droom en zegt: Sta op, neem het kind en zijn moeder en vlucht naar Egypte, en blijf daar totdat Ik het u zeg; want Herodes zal alles in het werk stellen om het kind om te brengen. Hij stond op en hij nam in de nacht het kind en zijn moeder en week uit naar Egypte, en daar bleef hij tot de dood van Herodes, opdat vervuld zou worden hetgeen de Heer door de profeet geschreven heeft toen hij zei: Uit Egypte heb ik mijn zoon geroepen.
Matthéüs 2:13-15.

Talloze schilders hebben die vlucht naar Egypte verbeeld in schilderijen. Rembrandt van Rijn maakte het schilderij dat is afgebeeld boven dit artikel. Daarin is zijn karakteristieke stijl, waarin hij speelt met licht en donker, goed te herkennen. Op mijn vakantie in Florence heb ik tientallen schilderijen gezien die betrekking hadden op het thema van de vlucht naar Egypte. De meeste schilderijen gaan over Jozef, Maria en het kindje Jezus die met reizen met een ezel. Ook zijn er schilderijen waarin de ‘heilige familie‘ geportretteerd zijn tijdens een rustmoment op die vlucht. De diashow aan het einde van dit artikel toont schilderijen van klassieke Italiaanse meesters die de vlucht naar Egypte hebben weergegeven.

Wat zou een diepere en esoterische betekenis van dit verhaal kunnen zijn? Egypte is het land van de mysteriën. Rond het begin van de jaartelling was daar een bloeiende cultuur waarin alle bevrijdende waarden van oudere religies en mysteriën werden samengevoegd en gesynthetiseerd tot iets nieuws (ook wel aangeduid als gnosis) dat bevorderlijk was voor de verdere ontwikkeling van de mensheid.

Wanneer er vanuit het diepste innerlijk van de mens een nieuwe bezieling werkzaam wordt (symbolisch weergegeven door het kerstverhaal, de geboorte van het licht in het hart van de mens, het openbloeien van de roos of de lotus of het opvlammen van de goddelijke vonk of geestvonk) zijn er wereldse machten die het nieuwe zielenbeginsel willen doden omdat het een bedreiging vormt voor hun voortbestaan.

Dat is iets wat de zoekende mens duidelijk kan ervaren. Juist wanneer hij besloten heeft het innerlijke licht te volgen, wordt hij besprongen door allerlei krachten, gesymboliseerd door koning Herodes, die hem terugdrijven naar het oude leven. De mens kan aan die aanvallen doorstaan door te vluchten in een mysterieschool, waar het prille zielenbeginsel kan groeien en sterker kan worden.

In het Aquarius Evangelie is dat aspect van de mysterieschool op een prachtige wijze verwoord. Na de vlucht naar Egypte worden Maria en Elisabeth in Zoan in Egypte onderricht door Elihu en Salome (hoofdstuk 7 t/m 12). Als volwassen ondergaat Jezus na zijn leven en werken in India, Tibet, Perzië en Assyrië, een reeks inwijdingen in Egyptische mysteriescholen, vlak voor het begin van zijn ‘openbare werk‘ zoals dat wordt beschreven in de bijbelse evangeliën. Of die verhalen uit het Aquarius Evangelie historisch juist zijn of niet, doet voor mij niet ter zake. Het zijn in ieder geval teksten die mij persoonlijk innerlijk aanspreken en inspireren. Hieronder volgt hoofdstuk 7 uit het Aquarius Evangelie.

Jozef, Maria en hun zoon waren in Egypte in Zoan en Johannes was met zijn moeder in de heuvelen van Judea. Elihu en Salome zonden met spoed boodschappers om Elisabeth en Johannes te zoeken. Zij vonden hen en brachten ze naar Zoan. Maria en Elisabeth waren een en al verbazing over hun bevrijding.

Elihu zei: Dat is niet zo vreemd; er bestaan geen toevalligheden; wet regeert alle gebeurtenissen. Van oudsher af was het verordineerd, dat jullie bij ons zouden zijn en in deze heilige school onderwezen zouden worden. Elihu en Salome namen Maria en Elisabeth mee naar de heilige grot dichtbij, waar zij gewend waren te onderwijzen.

Elihu zei tot Maria en Elisabeth: Gij moogt uzelf driemaal gezegend achten, want gij zijt uitverkoren moeders van de lang beloofde zonen. Gij zijt voorbestemd om in vaste rotsgrond een stevige eerste steen te leggen, waarop de tempel van de Volmaakte Mens zal rusten – een tempel die nimmer vernietigd zal worden.

Wij meten de tijd met cycli van eeuwen en de poort tot iedere eeuw noemen wij een mijlpaal in de reis van het ras. Een eeuw is voorbij; de poort tot een andere eeuw vliegt open bij de aanraking van de tijd. Dit is de voorbereidende eeuw van de ziel, het koninkrijk van Immanuël, van God in de mens.

En deze, uw zonen, zullen de eersten zijn om het nieuws te vertellen, en het evangelie van welbehagen in mensen en vrede op aarde, te prediken. Een machtige arbeid wacht hen; want vleselijke mensen verlangen niet naar licht, zij houden meer van de duisternis, en wanneer het licht in de duisternis schijnt, begrijpen zij het niet. Wij noemen deze zoons ‘openbaarders van het licht’; maar zij moeten eerst zelf dat licht bezitten vóór zij het licht kunnen openbaren.

En gij moet uw zonen onderwijzen en hun zielen in vlam zetten met liefde en gerichtheid op het heilige doel, en hen bewust maken van hun zendingen voor de mensenkinderen. Leert hen dat God en de mens één waren; maar dat door vleselijke gedachten en woorden en daden, de mens zichzelf van God losmaakte; zichzelf vernederde. Leert hen dat de heilige adem hen weer één zou willen maken en harmonie en vrede weer herstellen. Dat alleen liefde ze weer één kan maken; dat God de wereld liefhad, dat hij zijn zoon in het vlees kleedde, opdat de mensen zouden begrijpen.

De enige redder van de wereld is de liefde, en Jezus, zoon van Maria, is gekomen om die liefde aan de mensen te openbaren. Doch liefde kan niet openbaar worden tenzij haar weg is toebereid. En niets kan de rotsen klieven en lieflijke heuvels doen neerdalen en de valleien vullen en aldus de weg toebereiden dan reinheid. Maar reinheid in leven begrijpen de mensen niet, en dus, ook deze reinheid moet in het vlees komen. En gij, Elisabeth, zijt gezegend omdat uw zoon de vleesgeworden reinheid is, en hij zal de weg voor de liefde recht maken.

Deze eeuw zal slechts weinig van de werken van reinheid en liefde begrijpen; maar geen woord gaat verloren want in het boek van God’s geheugen staat elke gedachte, en elk woord en elke daad, opgetekend. En wanneer de wereld gereed is om te ontvangen, zie, dan zal God een boodschapper zenden om het boek te openen en uit zijn heilige bladzijden alle boodschappen over reinheid en liefde uit te dragen. Dan zal ieder mens op aarde de woorden van leven in de taal van zijn geboorteland lezen en de mensen zullen het licht zien, zullen in het licht wandelen en zelf licht zijn. En de mens zal weer in harmonie met God zijn.