Onlangs heb ik kaartjes besteld voor de nieuwe show van illusionist Hans Klok met de titel Circus Hurricane. Op woensdagavond 14 september ga ik met collega mentalist Owen Darque naar Circus Hurricane in de Utrechtse Stadsschouwburg. Deze maand is dit spektakel, dat in de pers positieve reacties heeft gekregen, nog te ervaren in Carré. De Nederlandse Spoorwegen werkt mee aan de promotie deze voorstelling (trein en Hans Klok voor 47 euro per persoon), waarover online en offline positieve recensies zijn verschenen. Dat is een mooie aanleiding om eens een blog te wijden aan Hans Klok, illusionisme, illusionisten en de illusionisten business.

Wat is de definitie van een illusionist? In de letterlijke zin van het woord is iedere goochelaar een illusionist omdat deze dingen laat ervaren die er niet zijn. In het algemeen, en zeker binnen de goochelwereld, wordt een illusionist beschouwd als een goochelaar (m/v) die grote showeffecten vertoond waarbij mensen kunnen verdwijnen, verschijnen, veranderen. Schijnbaar doorboord worden etcetera. Er zijn nogal wat goochelaars die in die zin geen illusionist zijn, maar zich wel illusionist noemen omdat dat het woord illusionist een beter imago heeft dan het woord goochelaar, George Parker bijvoorbeeld.

Hans Klok (Purmerend, 22 februari 1969) is begonnen als goochelaar. Ik kan me nog een foto van hem als jonge tiener  herinneren die afgedrukt was in een goocheltijdschrift uit 1983 van de inmiddels opgedoekte goochelstudio Kali uit Dordrecht. Hij was toen Nederlands jeugdkampioen goochelen geworden. Hans Klok is zich als vrij snel gaan specialiseren als illusionist. In 1988 heb ik voor het eerst een kort live optreden van hem heb gezien. Dat was tijdens de gala van het wereldcongres goochelen (FISM) in het Circustheater in Scheveningen. Hij deed toen met zijn toenmalige assistente Sittah Koene een act waarbij hij haar op haar rug liggend liet draaien op een rechtopstaande scherpe lans. Plotseling zakte ze zo’n halve meter door de lans en kwam de punt dan de lans uit haar buik. Hans nam zijn assistente van de lans en uiteraard was ze ongedeerd. Het tweede live optreden van Hans Klok heb ik gezien voorafgaand op de prijsuitreiking op het wereldcongres goochelen in Den Haag. Dat betrof zijn groots opgezette spectaculaire show ‘The history of magic’ met veel licht, laser- en pyro-effecten.

Enkele jaren geleden heb ik de documentaire ‘See you in Vegas’ over Hans Klok op televisie gezien. De documentaire, die gemaakt is door de regisseurs Antoinette Beumer en Maaik Krijgsman, is ook vertoond in Nederlandse bioscopen. Zij laten in hun film zien hoe hij van lokale bekendheid in Nederland de stap maakte naar een podium in Las Vegas. De twee filmmakers noemen ‘See you in Vegas’, de zin waarmee Klok traditiegetrouw zijn shows afsloot, ‘een film over ondernemerschap en ambitie’. Volgens hen laat het verhaal zien dat als je iets echt wilt, het ook lukt. Ook wordt belicht wie en wat allemaal heeft moeten wijken om de droom van de illusionist waar te maken. Klok stond in 2007 een aantal maanden in het Planet Hollywood Resort & Casino in Las Vegas met zijn show ‘The beauty of magic’. De bekende Pamela Anderson was zijn assistente. Dit Vegas avontuur was mogelijk omdat Klok een contract had ondertekend met Stage Entertainment van Joop van den Ende.

Klik om de DVD ‘See you in Vegas’ te bestellen

Interessanter dan mijn beperkte ervaringen zijn de verhalen van mensen die nauw met Hans Klok hem hebben samengewerkt. Deze staan in het in 2007 uitgebrachte boekje ‘Hans Klok, portret van een beroepsbedrieger’ dat geschreven is door Pieter van Hove. Daarin staat dat hij als zesjarig jongetje geïnspireerd was door Fred Kaps en Hans Kazan. Hij wist toen al dat hij wereldberoemd zou worden. De publicatie is gebaseerd op interviews met onder andere zijn moeder Gerda Klok, zijn broer Wouter Klok (die het management van Hans Klok Illusions overnam na de dood van vader Klaas Klok in 2002), Sittah Koene (die jarenlang als assistente met Hans heeft samengewerkt en later zelf als illusioniste is begonnen) en Ger Copper (voormalig wereldkampioen goochelen). Daarnaast is de tekst van verschillende artikelen die in de pers zijn verschenen afgedrukt. Hans Klok profileert zich al de snelste illusionist ter wereld. En dat is hij ook!

Hans Klok blijkt niet altijd een gemakkelijk heerschap te te zijn. Tijdens het oefenen kan hij driftig zijn en gaat hij met dingen gooien. Na de lagere school heeft hij geen enkele opleiding afgerond. Zijn partner Frank Gutteling zei “Hij kan niets. Hij kan alleen goochelen.” Sittah Koene vertelde dat Hans er niet tegen kon als zij  tijdens de show meer sympathie kreeg van het publiek dan hij. verder blijkt hans Klok niet met geld te kunnen omgaan. Toch is hij een top illusionist. Iedereen die enig verstand heeft van entertainment en theater zal dat erkennen. Hoe heeft hij zich zo kunnen ontwikkelen? Op basis van mijn informatie kom ik tot negen punten. Wie hierop opmerkingen of aanvullingen heeft nodig ik van harte uit op dit blogartikel te reageren.

1. Jong begonnen
2. Talent
3. Een duidelijk uiterlijk doel
4. Een ondersteunende omgeving in het gezin (zijn vader Klaas Klok bouwde illusies, was technisch assistent en deed ook het management erbij)
5. Doorzettingsvermogen (Hans Klok kon werkelijk vernieuwend zijn in zijn vak omdat hij meer dan 10.000 uur had gewerkt).
6. Focus op dat waar hij goed in is. Alle andere zaken liet hij over aan anderen.
7. Bereidheid om nieuwe dingen te leren als dat nodig is (dansen, zingen, talen, andere benaderingswijzen etcetera).
8. Adviseurs en coaches inschakelen.
9. De drang om steeds verder te verbeteren.

In mijn leven heb ik me intensief beziggehouden met de goochelkunst, maar ik heb nooit de behoefte gevoeld om iets te toen met illusies. Afgezien van het feit dat ik deze niet bij mij vindt passen, zijn illusies uitermate onpraktisch. De apparatuur die je nodig hebt is duur, lastig te vervoeren en vergt veel opslagruimte. Je hebt een hele crew nodig om shows te kunnen doen en er zijn er maar weinig gelegenheden waar je een illusieshow kunt opvoeren omdat er vaak speciale eisen worden gesteld aan het podium, de belichting en dergelijke. Verder zijn er behoorlijke risico’s aan het vak verbonden. Een illusionist en zijn assistentes kunnen ernstige verwondingen oplopen als zij of de mensen van hun crew even niet alert zijn. Als illusionist zul je over het algemeen veel moeten reizen en veel ‘s avonds optreden. Dat is slopend en leidt meestal tot snelle veroudering. Illusionist zijn is geen vak dat je tot op hoge leeftijd kunt beoefenen. De geheimen die schuilgaan achter illusies zijn vaak verrassend eenvoudig, maar dat betekent niet dat het gemakkelijk is om deze uit te voeren. Het is moeilijk om er een mooie show van te maken die qua muziek en choreografie helemaal klopt.

Mede door het succes van Hans Klok zijn ook andere goochelaars zich gaan richten op illusies. Voorbeelden van Nederlandse illusionisten die ook heel goed zijn in hun vak zijn Sittah Koene, Christian Farla, Marcel Kalisvaart (Prince of Illusions), Scott en Muriël, Winfried en Angelique en Magic Unlimited (de kinderen van Hans Kazan: Oscar, Renzo en Mara). Verder zijn er diverse goochelaars die wel eens wat met illusies gedaan hebben, maar daar na enige tijd weer mee gestopt zijn. Op www.goochelaars.com heb ik in de rubriek te koop heel wat illusies voorbij zien komen. Blijkbaar brachten die de eigenaren niet wat ze ervan hadden gehoopt.

David Copperfield en Siegfried en Roy zijn schatrijk geworden met hun illusieshows. Toch blijft illusionisme een lastige business. Zelfs een topper als Hans Klok staat er financieel niet goed voor. Hij bevindt zich in de rode cijfers. De Telegraaf meldde op 7 januari 2011 dat Hans Klok in de min staat. De illusionist onthulde dat in het programma 24 Uur Met. Hij vertelde onder andere hoe het in Duitsland mis ging met de financiën. “Die show was voor te weinig geld verkocht. Er moest per dag 16.000 mark bij. Dat deed ik om bekendheid te creëren. Bijna twee miljoen gulden schuld had ik toen. Eigenlijk had ik miljonair moeten zijn.” Interviewer Wilfried de Jong vroeg vervolgens “Dus je staat in de min?” Hans antwoordde: “Eigenlijk wel ja. Privé sta ik ook helemaal in de min.”

KLIK HIER VOOR EEN RECENSIE OVER CIRCUS HURRICANE