Als ik op een dag geen afspraken heb, heb ik nogal eens de neiging om er even uit te lopen. Vaak maak ik dan dezelfde wandeling van een klein uur langs een gedeelte van de stadsbuitengrachten (singels) van Utrecht en door een gedeelte van de Utrechtse binnenstad. Afgelopen zondagochtend (eerste pinksterdag) heb ik de route weer gewandeld. Een verschil met andere keren is dat ik foto’s heb gemaakt om die te verwerken in een diashow bij dit bericht, waar ik de wandeling en de bezienswaardigheden beschrijf. In de onderstaande tekst verwijs ik met een nummer naar de betreffende foto’s van de diashow.

Soms was het licht niet goed en heb ik foto’s van internet gebruikt in de video met diashow. De wandeling vind ik niet spectaculair, maar wel de moeite waard. Je komt langs beelden, bomen, bouwwerken, grachten, kerken, monumenten en plantsoenen. Voor mij is de start mijn huis/kantoor aan de Keizerstraat (1), maar natuurlijk is het ook mogelijk een andere locatie als vertrekpunt te nemen. Als je de Keizerstraat uit loopt en links afslaat de Nobelstaat in, kom je langs het Lucasbolwerk langs een beeld met twee naakte dames onder een fontein: het feest der muzen van Joop Hekman (2, geplaatst in 1959). In de verte zie je links op de gevel van de Stadsschouwburg (3, in 1939 ontworpen door de bekende architect W.M. Dudok) een goudkleurig beeld van een muze dat in 1941 gemaakt is door Jan Eloy Brom (4).

Als je voor de Lucasbrug het pad naar rechts langs de singel neemt, zie je aan de rechterkant een restant van de oude stadsmuur (5). In 1122 kreeg Utrecht stadsrechten waardoor de stad zichzelf mocht versterken. Dat gebeurde door het graven van de stadsbuitengracht, het opwerpen van aarden wallen en het bouwen van enkele tufstenen poorten en torens. In de 13e en 14e eeuw werden bakstenen muren, torens en poorten gebouwd. De stadsmuur had een zware fundering die tot drie meter dik was. Daarop stond een schildmuur en een rij bogen op pijlers. Deze bogen droegen de weergang waarop de verdedigers stonden. Enkele bogen en een klein stukje schildmuur zijn hier bewaard gebleven.

Het verdedigingsstelsel raakte na de 16e eeuw steeds meer in verval. Na de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (1821-1824) ten oosten van Utrecht verloren de muren elke militaire functie. In 1828 besloot men ze af te breken. De tuinarchitect J.D. Zocher ontwierp een langgerekt plantsoen langs de stadsbuitengracht, afgewisseld met gebouwen met aanlegkaden. Het overgebleven stukje stadsmuur nam hij op in de glooiingen van het plantsoen.

Op het pad langs de bomenrijke singel zie ik vaak mensen met honden en joggers. Schuin tegenover de eerste brug die je tegenkomt zie je de villa Lievendaal (6). Deze enige villa in de binnenstad van Utrecht werd in 1862 in opdracht van G. Reede gebouwd in eclectische stijl op een heuvel langs het Zocherpark toen hier de stadsmuren en het bolwerk Lepelenburg werden verwijderd. Van 1958 tot 1962 bewoonde prinses Irene een deel van het rijksmonument Lievendaal.

Het veld dat tegenover je ligt heet Lepelenburg. Je ziet er een muziektent, ligstoelen en een kinderspeelplaats. Hier worden vaak festivals georganiseerd. Vanaf dit veld heb je een mooi zicht op de Domtoren. Als je het veld hebt overgestoken, zie je rechts het Leeuwenbergh Gasthuis (8, gebouwd in 1567), dat tijdelijk dienst doet als muziekgebouw Vredenburg totdat de nieuwe concertgebouw bij het plein Vredenburg is gerealiseerd.

Wanneer je verder loopt, zie je rechts van het pad de bevrijdingsboom: een bruine beuk die direct na de bevrijding geplant is in mei 1945 (9).  Op de heuvel zie je de sterrenwacht Sonneborgh (10) liggen, waarover ik in een ander blog uitgebreid over heb geschreven. Door links aan te houden en het pad langs de singel te volgen, kom je langs de dikste plataan (11) van het park. Deze is tussen 1835 en 1840 geplant. Je passeert de dikke buitenmuur van wat eens een machtig bastion was. Het opschrift ‘Arx Solis Dicor flagrans fulcore corusco dura silex hosti tuta meis statio’ (12) is latijn voor ‘Burcht van de zon word ik genoemd, brandend met een schitterend bliksemvuur, een harde rots van de vijand, een veilig verblijfplaats van de mijnen’.

Na de bocht zie je rechts in het plantsoen het beeld met de naam ‘gezin’ (13) dat Joop Hekman maakte in 1981. Rechts heb je een mooi uitzicht op de Nieuwegracht en als je de straat oversteekt kom je langs het beeld Biru (14) uit 1997 dat ook afkomstig is van Joop Hekman. Als je verder doorloopt kom je langs de dikste iep van Nederland (rechts, geplant tussen 1835 en 1840) en later langs een fraaie fijnbladige es die schuin over het water groeit (15, links, eveneens geplant tussen 1835 en 1840). Aan de rechterkant zie je de achterkant van het Centraal Museum (16) met op de achtergrond de top van de toren van de in de twaalfde eeuw gebouwde Nicolaikerk.

Bij de Tolsteegbrug loop je onder een poort door en zie je aan de overkant van de weg een monument (17) dat in 1913 is ontworpen door Carel Willem Wagenaar om te herdenken dat de Fransen in 1813 Utrecht verlieten. Als je verder loopt, zie je aan de rechterkant de rond 1900 gebouwde Sint Martinuskerk (18). Na jarenlange leegstand in verband met teruglopend kerkbezoek, kreeg de kerk een andere bestemming. In de jaren tachtig is het kerkgebouw verbouwd tot een appartementencomplex volgens het ontwerp van de architect Dolf de Maar.

Als je het pad verder volgt, kom je langs een hoge wandelbrug en zie je rechts een kade waar jachten liggen. Even verder kom je langs de grotere Bartelomeusbrug, mat aan op de zijkant een beeld van Bartelomeus (19, één van de twaalf discipelen van Jezus) dat in 1952 gemaakt is door René van Seumeren. Aan de rechterkant zie je de Geertekerk (20), die rond 1250 is gebouwd. Op het Geertebolwerk links staat een cirkelvormig beeld uit 1974  (21. Arand Astre) van de kunstenaar  André Ramseijer.

Als je het pad verder vervolgt kom je langs het monumentale Grand Hotel Karel V (22). In 1359 werd dit gebouw opgeleverd als hoofdzetel van de Ridderlijke Duitse Orde. Verderop aan de rechterkant kom je langs de in 1924 gebouwde oud-katholieke Sint Gertrudiskerk (23). Links heb je zicht op het uitgebreide winkelcentrum, kantorencomplex ‘Hoog Catharijne’ (24) dat in het begin van de jaren zeventig is opgeleverd en waain ook het centraal station van Utrecht is opgenomen. Sla rechts af de Mariaplaats in. Aan de rechterkant zie je dan een plantsoen (Mariahoek) met daarin een beeld van een haan (25) dat in 1957 is gemaakt door Luciano Minguzzi. Aan de overkant links) staat een beeld uit 1967 van een stier met een man (26) van de kunstenaar Paul GrĂ©goire.

Aan de rechterkant bevind zich een prachtige stadstuin langs een Romaanse kloostergang uit de elfde eeuw van de inmiddels afgebroken Mariakerk: Pandhof Sinte Marie (27). De huidige tuin is in 1973 aangelegd als openbaar groen. Het jaar daarop werd het beeld de Steenroos (28) van Fritz Koenig geplaatst. Vanaf 1997 wordt de tuin wegens overlast in de kloostergang ‘s nachts afgesloten. Vooral Mariaplanten sieren de tuin, maar in de vakken staan ook heemplanten, bijbelse – en mediterrane planten, geneeskruiden, nutsplanten en ouderwetse tuinplanten. Door de tuin via het andere hek te verlaten, kom je op de Mariaplaats en zie je de Mariapomp (29). Deze zorgde in vroeger tijden voor de watervoorziening voor de toenmalige achterstandswijk die tussen de Mariaplaats, de Lijnmarkt en de Springweg lag.

Als je rechtdoor de Zadelstraat inloopt, heb je een mooi zicht op de 112 meter hoge Domtoren (30), die tussen 1321 en 1382 is gebouwd. Dit is de hoogste kerktoren van Nederland en het hoogste gebouw van Utrecht. Wanneer je door de poort van de Domtoren loopt, zie je op het Domplein het Verzetsmonument (31) dat Corrinne Franzén-Heslenfeld in 1949 maakte om de in de Tweede Wereldoorlog gesneuvelden te herdenken. Links zie je het beeld van Graaf Jan van Nassau (32) uit 1883 van de beeldhouwer J. Th. Stracké en op de achtergrond het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht (33), waar formele academische bijeenkomsten (waaronder promoties) worden gehouden.

Het is de moeite waard om links de kloostertuin van de Dom in te gaan. In het midden van deze hof staat een beeld uit 1915 van Hugo Wstinc (34, rechtsgeleerde die in 1342 het rechtsboek van de Dom heeft samengesteld) van de beeldhouwer Jan Eloy Blom.
In deze Domkloosterhof staat een beeld van Jan uit Henegouwen (35, de eerste bouwmeester van de Dom) dat in 1989 gemaakt is door Paul Grégoire.

Loop door de poort de binnentuin uit en loop rechts langs de Domkerk. Sla links de Domstraat in en loop deze uit. Dan kom je bij het ruiterbeeld met Sint Willibrordus (36) dat in 1947 is gemaakt door Albert Termote. Als je links over de stoep loopt, kom je bij het beeld dat Toon Dupuis in 1921 maakte van professor F.C. Donders (37, hoogleraar in de geneeskunde en de fysiologie (Toon Dupuis, 1921). Aan de overkant, zie je de in 1040 gestichte Janskerk (38, gewijd aan Johannes de Doper). Op het Janskerkhof staat een beeldje van Anne Frank (39, Pieter d’Hont, 1960) en van de jonge Bachus (40, Mari Andriessen, 1976). Loop staduitwaarts de Nobelstraat in.

Op de hoek van de Nobelstraat/Keizerstraat  staat het in 1920 opgeleverde gebouw van de voormalige incassobank. Momenteel is er een vergadercentrum in dit gebouw gevestigd. Op de hoek van het gebouw staat op een ronde zuil een bakstenen beeld dat gemaakt is door Hildo Krop (41). Het beeld bestaat uit een arend met onder zich jongen in een helm als nest, met onder zich jongen in een helm als nest, met zowel links als rechts een kronkelende slang. Onder de slangen zijn golven en tussen de arend en de slangen zijn bergen afgebeeld. Uit baksteen gehakte beelden zijn zeldzaam. Het materiaal stelt grote beperkingen aan de detaillering. (Van dit beeld zijn alleen de koppen van de arend en zijn jongen van details voorzien.) Dergelijke beelden zijn dan ook al gauw wat grof. Daardoor vallen ze minder op, laat staan dat mensen zien wat ze voorstellen. Wel zijn deze beelden in grote mate één met het gebouw.

Het pand van Keizerstraat 35 (42, gelegen naast mijn huis/kantoor) dateert uit 1645. Een fraaie voorgevel met natuurstenen kroonlijst en tympanen boven de kruisvensters zijn de eerste eyecatchers. En ook de gedecoreerde ingang is een blikvanger. Het gebouw is waarschijnlijk een geestesvrucht van architect Ghijsbert Thönisz van Vianen. Hij was de stadsmetselaar en heeft mogelijk dit pand, een tweebeukig dwarshuis, ontworpen; in Hollands classicistische stijl. Dit is het einde van de stadswandeling in Utrecht langs de stadsbuitengracht en door een gedeelte van de Utrechtse binnenstad .